ẢNH TƯ LIỆU

Danhsachhoivien

Tuổi trẻ đất Tổ hướng về biên giới, hải đảo :: Văn hóa đọc trong thời kỳ bùng nổ thông tin

(nguoiphutho.com)Trong thời đại bùng nổ thông tin, hay nói cách khác là sự phát triển của "văn hóa nghe-nhìn", thì "văn hóa đọc" dường đang bị giới trẻ... lãng quên. Điều này không chỉ gây tổn thất cho việc truyền bá tri thức mà còn dần làm mất đi một nét đẹp có tính biểu hiện cao của văn hóa. Làm thế nào để duy trì và phát triển văn hóa đọc trong nhịp sống hiện đại là câu hỏi đặt ra cần giải quyết.
Văn hóa đọc có ý nghĩa thôi thúc con người chịu khó đọc để mở rộng kiến thức, nâng cao sự hiểu biết, góp phần hoàn thiện nhân cách. Dù xã hội có phát triển đến đâu thì văn hóa đọc vẫn giữ vai trò quan trọng và thực sự cần thiết đối với mỗi con người bởi văn hóa đọc gắn liền với chữ viết, qua quá trình đọc, con người sẽ suy nghĩ, phân tích, tổng hợp, tư duy, biến tri thức thành của mình và trở thành vốn kiến thức vận dụng vào cuộc sống. Trước khi có phương tiện nghe nhìn thì sách là con đường giúp con người tiếp cận thông tin, văn hóa, tri thức. Đọc sách là một trong những cách giúp chúng ta thư giãn, tích lũy kiến thức. Song một thực tế đang diễn ra hiện nay đó là bạn đọc giảm dần, nhất là lớp trẻ rất thờ ơ với văn hóa đọc sách.

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi về vấn đề văn hóa đọc với nhà thơ Kim Dũng, ông cho rằng: "Tuy rằng trong xã hội hiện đại, văn hóa nghe nhìn phát triển với nhiều hình thức, nội dung phong phú, hấp dẫn nhưng không vì thế mà có thể thay thế được văn hóa đọc. Đặc biệt trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, văn hóa đọc giúp con người tăng trí tưởng tượng nhất là đối với những tác phẩm văn học, thơ ca. Sự cảm nhận văn học, thơ ca qua từng con chữ, dấu chấm, dấu phẩy, dấu cảm... thật đặc biệt và sâu lắng mà văn hóa nghe nhìn không thể có được".

Không chỉ với các văn nghệ sĩ, mà qua tiếp xúc với khá nhiều đối tượng bạn đọc ở Thư viện tỉnh, chúng tôi càng hiểu rõ ý nghĩa của việc đọc sách không chỉ để giải trí mà sách vẫn còn đầy đủ cả ba chức năng của một loại hình truyền thông là giáo dục, nhận thức, thẩm mỹ.

Những năm về trước, với nhiều độc giả, sách rất quý như một người bạn tâm giao chia sẻ niềm vui, nỗi buồn sâu kín. Sự đam mê sách chính là khát khao nâng cao vốn hiểu biết đối với nhiều người. Việc "săn lùng" sách quý hiếm, tạo thói quen có những cuốn truyện dài tập "gối đầu", rồi thói quen đến thư viện mỗi ngày để mượn sách và đọc sách đã có không ít trong mỗi người.

Hiện nay, nhịp sống hiện đại, hối hả, bận rộn khiến cho thời gian nhàn rỗi của con người bị thu hẹp lại. Trong khi đó các loại văn hóa nghe-nhìn phát triển vượt bậc với nhiều hình thức phong phú, hấp dẫn, thường xuyên và mọi nơi, mọi lúc đã khiến cho người ta lười đọc sách và dần dần xa rời văn hóa đọc.

Bác Bùi Xuân Hải (khu 20, phường Gia Cẩm, T.P Việt Trì), một độc giả đã từng gắn bó với Thư viện tỉnh thường ngày trong suốt hơn 20 năm qua chia sẻ: "Sách không thể thiếu trong cuộc sống của tôi, đã giúp tôi thành công trong cuộc sống bằng sự tích lũy vốn kiến thức. Thế nhưng hiện nay tôi thấy buồn vì nhiều bạn đọc và nhất là lớp trẻ đang gần như "quay lưng" lại với sách. Điều đó có thể coi là một nguy cơ mai một văn hóa đọc".

Cùng với nguyên nhân khách quan do thông tin trên truyền hình và mạng Intenret bùng nổ với nhiều hình thức phong phú, hấp dẫn lấn át văn hóa đọc thì cũng phải nhìn nhận nguyên nhân chủ quan đó là chất lượng sách, báo hiện nay. Các nhà sách ngày nay có quá nhiều loại sách để lựa chọn nhưng người đọc lại không có định hướng để đọc, bởi vậy tạo ra xu hướng đọc theo phong trào.

Trước thực tế đó, cho thấy cần đẩy mạnh quản lý, nâng cao chất lượng công tác xuất bản; việc tuyên truyền, định hướng, rèn luyện văn hóa đọc trong nhà trường là hết sức cần thiết. Bên cạnh đó, cũng cần quan tâm đến việc hình thành thiết chế cho văn hóa đọc, đó chính là hệ thống thư viện, tạo môi trường đọc sách thoải mái, hấp dẫn bạn đọc.

Những năm qua, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch (cơ quan chủ quản của Thư viện tỉnh) đã xác định việc xây dựng, duy trì và phát triển mạng lưới thư viện là một trong những hoạt động quan trọng của quá trình xây dựng thiết chế văn hóa, từng bước hoàn thiện hệ thống thư viện công cộng, nhằm phát huy mạnh mẽ vai trò của sách báo, góp phần nâng cao dân trí, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp CNH-HĐH. Hiện nay, Thư viện tỉnh có gần 200.000 bản sách, 265 loại báo, tạp chí. Cùng với việc tăng về số lượng thì nâng cao chất lượng sách cũng không ngừng được đẩy mạnh qua việc liên tục bổ sung, khai thác các loại sách, nguồn tài liệu có nội dung đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng bạn đọc. Thông qua sách báo, tài liệu, thư viện đã phục vụ đắc lực cho tỉnh trong việc hoạch định chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương; tuyên truyền phổ biến kinh nghiệm làm kinh tế, đưa tiến bộ KHKT vào sản xuất-kinh doanh, góp phần tích cực XĐGN, giáo dục thuần phong mỹ tục... cho mọi tầng lớp nhân dân.

Hiệu quả là vậy, song lượng bạn đọc tìm đến thư viện để mượn hoặc đọc sách ngày càng giảm so với trước.

Văn hóa đọc đang chuyển dịch hình thức đọc từ tài liệu in sang tài liệu điện tử. Internet và văn hóa nghe nhìn về bản chất cũng là sản phẩm cho văn hóa đọc. Chúng ta có thể nghiên cứu, học tập từ các tài liệu in truyền thống như sách, báo, các tài liệu điện tử trên internet, băng đĩa...Vì thế, nhu cầu xã hội đòi hỏi các thiết chế phục vụ văn hóa đọc như: Xuất bản, phát hành và đặc biệt là hệ thống thư viện phải đổi mới, hiện đại hóa. Và có thể coi đây là một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm khôi phục, duy trì và phát triển văn hóa đọc trong thời đại bùng nổ thông tin.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Mai - Giám đốc Thư viện tỉnh cho biết: Giải pháp đầu tiên để duy trì văn hóa đọc là đẩy mạnh nâng cao chất lượng hoạt động hệ thống thư viện công cộng, ngoài ra cán bộ thư viện phải năng động, sáng tạo hơn, hướng đến nhu cầu của bạn đọc. Hiện nay thư viện tỉnh đang triển khai Đề án "Xây dựng thư viện điện tử" để tạo điều kiện đưa hệ thống thư viện phát triển theo hướng hiện đại; cùng với đó là ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thư viện, tổ chức phục vụ phòng truy cập và khai thác thông tin, nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ trên các lĩnh vực". Ngoài ra, công tác phục vụ bạn đọc cần được đẩy mạnh qua việc ngành thư viện tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức triển lãm tư liệu; đổi mới phương thức phục vụ thông qua các hình thức phục vụ ngoài thư viện như: Xây dựng và mở rộng các điểm luân chuyển sách báo.

Cùng với những giải pháp của ngành thư viện nhằm thu hút và hấp dẫn độc giả, góp phần hình thành thiết chế văn hóa đọc thì để duy trì và ngăn chặn văn hóa đọc bị mai một, giải pháp thiết thực cũng được đề cập đến, đó là mỗi người từ học sinh bậc học mầm non cho đến người lớn tuổi phải tạo ra được thói quen yêu sách, đọc sách để văn hóa đọc đến với người đọc tự nhiên, tự nguyện, có như vậy mới tạo gốc rễ tốt cho việc phát huy trí tuệ, bổ sung vốn kiến thức và hoàn thành nhân cách của mỗi con người.
Huyền Nga (Theo baophutho.vn)